Brief #139 - okładka

Tatuaż jako część podróży, graffiti i kultura hip-hopu

Tatuaż, słowo pochodzące z języków polinezyjskich, to część podróży. Podróżnicy bowiem już od setek lat zapisują atramentem wspomnienia na swoich ciałach. Europejczycy pierwsze tego typu pamiątki z podróży wykonywali m.in. podczas pielgrzymek do Ziemi Świętej w XVII w. Z kolei właściciele jednego z salonów tatuażu w Jerozolimie twierdzą, że jego historia sięga 1300 r. Na Borneo młodzi mężczyźni w ramach obrzędu przejścia opuszczali na jakiś czas swoje społeczności, aby eksplorować sąsiednie osady oraz dzikie tereny. Zwieńczeniem tych wypraw były tatuaże, które wykonywano na ich ciałach jako symbol osiągnięcia przez nich dojrzałości. W XIX w. galerie sztuki w Japonii pełniły również funkcję salonów tatuaży dla turystów.

Japończycy coraz liczniej sprzeciwiają się głęboko zakorzenionemu w ich społeczeństwie uprzedzeniu wobec tatuaży jako powiązanych ze światem przestępczym. Zamieniają oni swoje ciała w kolorowe, zdobione wyszukanymi wzorami obrazy, które często przedstawiają postacie z tradycyjnych bajek. Tatuażystka Shodai Horiren mówi: „Twój dom niszczeje, twoi rodzice umierają, rozstajesz się z kochankiem, dzieci dojrzewają i odchodzą, ale tatuaż jest z tobą, dopóki nie zostaniesz skremowany i pochowany. To jest coś, co przemawia”.

W Muzeum Sztuk Pięknych w Bostonie otwarto wystawę „Opisując przyszłość: Basquiat i pokolenie hip-hopu”. Opowiada ona o kluczowym znaczeniu sztuki wizualnej dla początków kultury hiphopowej. Wystawa prezentuje również ruch „post-graffiti”, w ramach którego artyści uliczni najpierw zmienili krajobraz miejski Nowego Jorku, a następnie ich prace trafiły do ekskluzywnych galerii, na plany teledysków i na pokazy mody.

Walka o prawa kobiet w Egipcie i Meksyku

W Egipcie kulturowa mieszanka patriarchatu, religii i konserwatyzmu powodowała dotąd, że kobiety milczały w sprawie wykorzystywania seksualnego. Ofiary były wręcz obwiniane o prowokowanie mężczyzn do gwałtów. Obecnie Egipcjanki przełamują wieloletnią ciszę i dzielą się w mediach społecznościowych swoimi historiami, wspierają się wzajemnie i apelują o sprawiedliwość. W 2020 r. meczet Al-Azhar, najważniejsza instytucja religijna w państwie, wydał oświadczenie, że strój noszony przez kobietę nigdy nie usprawiedliwia napaści na nią. Obrońcy praw kobiet w Egipcie od lat apelują o lepszą ochronę prawną ofiar przestępstw seksualnych. Prokuratura rzadko kiedy prowadzi dochodzenia związane z przemocą seksualną, a molestowanie seksualne podlega karze dopiero od 2014 r.

W Meksyku kobiety protestujące przeciwko zjawisku kobietobójstwa zajęły budynek Narodowej Komisji Praw Człowieka. Na czele protestu stanęła grupa o nazwie Bloque Negro. To tzw. encapuchadas – „kobiety w kapturach”, feministki, zasłaniające głowy czarnymi kapturami i kominiarkami, które już stały się symbolem ruchu feministycznego w Meksyku.

Ponad 66% Meksykanek twierdzi, że ​​doświadczyło przemocy seksualnej, a każdego dnia ginie w Meksyku prawie 10 kobiet. Większość ich zabójców unika kary – przeszło 90% wszystkich zgłoszonych przestępstw pozostaje nierozwiązanych. W latach 2007–2017 trzykrotnie wzrosła liczba zabójstw kobiet w wieku od 20 do 35 lat. W roku 2020 o 71% zwiększyła się liczba zgłoszonych przypadków przemocy domowej, co związane jest z pandemią koronawirusa i wprowadzeniem blokady. 28 września br. tysiące kobiet wzięło udział w Światowym Marszu na rzecz Dekryminalizacji Aborcji w stolicy Meksyku.

Struktura szkieletów gąbek wzorem do budowy mostów

Naukowcy z Living Materials Laboratory na Uniwersytecie Kolorado w Boulder dodali do betonu polimer PEG-PVA (glikol polietylenowy), który stosowany jest obecnie w lekach w postaci tabletek. Dzięki temu zabiegowi powstał beton bardziej wytrzymały na wahania temperatury powietrza. Codzienne jej zmiany powodują zamarzanie wody i zwiększanie przez nią objętości, a następnie jej rozmarzanie i zmniejszanie objętości. Beton jest porowatym materiałem, który chłonie ciecz, dlatego takie zmiany często wpływają na pojawianie się odprysków i łuszczenie się jego powierzchni.

Struktura szkieletów gąbek szklanych – prymitywnych, beztkankowych zwierząt wodnych – może pomóc w opracowaniu mocniejszych i trwalszych budowli architektonicznych, np. mostów, które będą odporne na tzw. wyboczenia. Według najnowszych badań skomplikowany układ szkieletowy gatunku zwanego koszyczek Wenery (Euplectella aspergillum) jest wyjątkowo mocny i przewyższa porównywalne struktury, których ludzie używają do budowy mostów kratownicowych. Szkielet tej gąbki przypomina rurę uformowaną z kwadratowej siatki z ukośnymi wzmocnieniami.

W Wielkiej Brytanii rozpoczęła się budowa pierwszego domu wzniesionego przez robota – potrafi on stawiać ściany z cegieł dwa razy szybciej niż murarze. Plan przygotowany przez architekta został udostępniony maszynie w wersji cyfrowej, a prace nad tą technologią trwały cztery lata. Budownictwo to jedna z ostatnich gałęzi przemysłu, gdzie dotąd nie korzystano z pracy robotów.

Pustkowia jeżowców i rafa koralowa o wysokości 500 m

Nurkowie firmy Urchinomics zbierają w wodach oceanów inwazyjne jeżowce purpurowe (Strongylocentrotus purpuratus), które są następnie hodowane na potrzeby lokali gastronomicznych. Jeżowce niszczą roślinność morską, pozostawiając po sobie tzw. pustkowia jeżowców, czyli jałowy, pozbawiony życia obszar. Kiedy zaś znikają lasy wodorostów, planeta traci kluczowe narzędzie w walce ze zmianami klimatu – wodorosty bowiem, podobnie jak drzewa na lądzie, wychwytują i zapobiegają uwalnianiu się węgla do atmosfery.

Living Coral Biobank to projekt, w ramach którego planowane jest zgromadzenie najbardziej zagrożonych gatunków koralowców kamiennych. Będą one przechowywane na wypadek, gdyby w przyszłości zaszła konieczność odbudowania zniszczonej populacji któregoś z gatunków tych zwierząt, do czego potrzebne byłyby ich żywe próbki. Koralowce zostaną umieszczone w obiekcie, który powstanie specjalnie w tym celu w miejscowości Port Douglas w Australii. Będzie on również pełnić funkcję atrakcji turystycznej oraz posłuży jako laboratorium badawcze.

Na północnym krańcu Wielkiej Rafy Koralowej, w pobliżu półwyspu Jork w Queensland, naukowcy z m.in. Uniwersytetu Jamesa Cooka odkryli wolno stojącą rafę koralową o wysokości 500 m. Pionowa struktura przypominająca ostrze noża mierzy u podstawy 1500 m i jest wyższa niż Empire State Building. Jej najwyższy punkt znajduje się 40 m poniżej poziomu powierzchni oceanu. To pierwsze tego typu odkrycie od 120 lat. Podczas nurkowania znaleziono mnóstwo ryb, koralowców i muszle łodzików pięknych, będących żywą skamieniałością. Badacze podkreślają, że koralowce kwitną i są w dobrej kondycji. Statek, który posłużył naukowcom do badań, należy do Schmidt Ocean Institute z siedzibą w Kalifornii.

Ropa na Morzu Śródziemnym i Morzu Południowochińskim

Władze tureckie zapowiedziały przedłużenie badań sejsmicznych w spornym regionie we wschodniej części Morza Śródziemnego do 4 listopada br., co wg Grecji jest działaniem nielegalnym, łamiącym prawo międzynarodowe. Chodzi o złoża surowców mineralnych (ropy naftowej i gazu) na południe od greckiej wyspy Rodos, których poszukiwaniami zajmują się trzy tureckie statki. Aby przeciwdziałać wrogiej polityce Turcji, grecki rząd planuje rozszerzyć partnerstwo handlowe, energetyczne i wojskowe z Izraelem, Cyprem oraz innymi państwami w regionie.

Prezydent Filipin Rodrigo Duterte zniósł sześcioletni zakaz poszukiwań ropy naftowej na Morzu Południowochińskim. Decyzja ta otwiera możliwość współpracy Filipin z Chinami w obszarze projektów wydobywczych, o ile obie strony rozstrzygną roszczenia terytorialne w regionie Morza Południowochińskiego.

Według prezydenta Wenezueli Nicolása Maduro rafineria Amuay w północno-zachodniej części kraju została uszkodzona w wyniku zamachu terrorystycznego. Przed atakiem zatrzymano dwóch cudzoziemców. Miesiąc wcześniej na tym samym obszarze aresztowano obywatela Stanów Zjednoczonych Matthew Johna Heatha, którego Maduro uznał za szpiega. Heath został oskarżony o terroryzm, handel bronią i spiskowanie przeciwko Wenezueli. Zgodnie ze słowami Maduro to USA i polityczni przeciwnicy prezydenta stoją za spiskiem mającym na celu osłabienie podupadającego krajowego przemysłu naftowego, gdy tymczasem rząd Maduro walczy o zapewnienie dostaw paliwa z lokalnych źródeł. Jednocześnie Wenezuela zaczęła w ostatnich miesiącach importować paliwo z Iranu.

Dinozaury, pterozaury i badania nad historią psów

Naukowcy z brazylijskiego Uniwersytetu Federalnego Rio Grande do Norte znaleźli w naczyniach krwionośnych kości strzałkowej tytanozaura ślady po ok. 70 pasożytach. Dinozaur ten zamieszkiwał ok. 80 mln lat temu tereny obecnej Brazylii. Nigdy wcześniej nie znaleziono w skamielinach kości dinozaurów tego typu organizmów wielkości mniej więcej roztocza. Tytanozaur z Brazylii prawdopodobnie cierpiał na zapalenie kości i szpiku kostnego.

Pterozaury stopniowo poprawiały umiejętność latania przez ok. 150 mln lat. Dinozaury te dostosowały kształt i rozmiar swojego ciała, aby podczas lotu zużywać o 50% mniej energii. W trakcie badań naukowcy z brytyjskich uczelni: University of Reading, University of Lincoln i Uniwersytetu Bristolskiego, wykorzystali dane oparte na analizie skamieniałości i połączyli je z modelem lotu, który stworzyli na podstawie obserwacji współczesnych ptaków.

Na Antarktydzie znaleziono najstarszą znaną skamielinę potężnych ptaków z rodziny Pelagornithidae, mającą ok. 50 mln lat. Wyewoluowały one po zagładzie dinozaurów, przypominały dzisiejsze albatrosy, a rozpiętość ich skrzydeł wynosiła do 6 m.

Naukowcy prowadzący badania nad znalezionymi w skamieniałościach genomami psów przypuszczają, że zwierzęta te prawdopodobnie wyewoluowały ok. 25–40 tys. lat temu od wymarłego rodzaju wilka, który nie został jeszcze zidentyfikowany.​​ Udomowienie psów prawdopodobnie rozpoczęło się ok. 20 tys. lat temu, a 11 tys. lat temu podzieliły się one na pięć różnych linii i rozprzestrzeniły się po całym świecie. Starożytne psy były znacznie bardziej zróżnicowane genetycznie niż te współczesne.

Zabójcze mrówki, czarne wdowy i szerszenie azjatyckie

Mrówki z gatunku Formica archboldi nie mają żądeł, spryskują więc swoje ofiary kwasem mrówkowym, a następnie zostawiają ich głowy oraz inne części ciała w swoich gniazdach. Najczęściej polują na mrówki z gatunku Odontomachus brunneus. Większość gatunków dba o czystość swoich gniazd, aby chronić królową przed infekcjami.

Samice czarnych wdów znane są z bardzo silnego jadu (15 razy silniejszego od jadu grzechotnika) i nawyków godowych polegających na zabijaniu i zjadaniu samców po odbyciu z nimi kopulacji. Naukowcy przypuszczają, że w ten sposób samice zapewniają sobie źródło białka. Ukąszenie czarnej wdowy rzadko jest śmiertelne dla człowieka. W USA każdego roku dochodzi do ok. 2,6 tys. ukąszeń, przy czym tylko w 1,4% przypadków pojawiają się silne objawy związane z ugryzieniem.

Pajęczaki należące do rzędu kosarzy czasami zbierają się w duże grupy liczące od kilkudziesięciu do kilkuset osobników. Ich długie, wrzecionowate odnóża zbijają się wówczas ze sobą, przywołując skojarzenia z ruszającą się brodą albo grzywką. Odnóża te mogą mieć nawet 16 cm długości. Naukowcy przypuszczają, że pająki zbijają się w takie stada, aby zachować odpowiedni poziom wilgotności ciała, gdy powietrze staje się zbyt suche. W ten sposób mogą się również bronić przed drapieżnikami.