Brief #141 - okładka

„Kosmiczne” szkoły i rowery oczyszczające powietrze

Libańska architektka Leila Meroue wykorzystuje technikę opracowaną do wznoszenia schronień na Księżycu, aby zbudować zrównoważoną szkołę w senegalskiej wiosce Tivaouane Peulh. Cegły wykonywane są za pomocą worków wypełnionych dostępnymi na miejscu piaskiem, gliną i niewielką ilością cementu, który wiąże mieszankę. Tak przygotowany materiał pochłania zimne powietrze w nocy i odbija ciepło w ciągu dnia, dzięki czemu sale lekcyjne pozostają chłodne. Jest również odporny na działanie deszczu. Celem fundacji Let’s build my school jest budowa szkół w całym Senegalu, gdzie współczynnik analfabetyzmu wynosi nieco ponad 50%.

W rowerach rolloe (od wyrażenia roll off emissions – „rozjedź emisje”) zastosowano zmywalne filtry do oczyszczania brudnego powietrza, które podczas jazdy przepływa przez koła pojazdu. Urządzenie wykorzystuje ruch obrotowy koła do zasysania powietrza i przepychania go przez serię filtrów. Filtry te zostały opracowane przez Kristen Tapping, studentkę London South Bank University. Belfast w Irlandii Północnej rozważa wprowadzenie programu pilotażowego, w którym doda rowery rolloe do floty rowerów miejskich.

Departament Energii Stanów Zjednoczonych przyznał prawie 14 mln dol. na budowę zakładu do produkcji energii wodorowej w elektrowni jądrowej w Minnesocie przy współpracy z nuklearnym laboratorium badawczym w Idaho. Projekt ma na celu redukcję emisji gazów cieplarnianych w USA przy użyciu energii jądrowej do wytwarzania energii bezemisyjnej i będzie wykorzystywał do produkcji wodoru proces zwany wysokotemperaturową elektrolizą parową.

Zastosowanie dronów w bitwach i w walce z chorobami

Projekt Detect wykorzystuje drony najnowszej generacji oraz technologię satelitarną do lokalizowania miejsc, w których rozmnażają się komary. Następnie drony niszczą larwy komarów za pomocą specjalnego spreju. Według naukowców to bardzo opłacalna metoda walki z malarią, która zaangażuje również lokalne społeczności. Malaria jest przyczyną ok. 400 tys. zgonów rocznie. Z kolei Sentinel-6 Michael Freilich to najnowszy satelita, wyposażony w radiowysokościomierz o podwójnej częstotliwości. W ramach trwającego od 30 lat programu będzie on zbierać dane dotyczące poziomu mórz i obserwować wpływ zmian klimatycznych na oceany.

W Seulu ponad 300 dronów rozświetliło nocne niebo w zsynchronizowanym pokazie, aby zachęcić obywateli do zachowania czujności w walce z koronawirusem. Drony stworzyły obrazy ludzi noszących maski i wiadomości z podziękowaniami dla pracowników służby zdrowia. Na niebie pojawiły się również rządowe hasła dotyczące odbudowy gospodarki Korei Południowej.

Zastosowanie dronów bojowych zapewniło Azerbejdżanowi przewagę w trwającej sześć tygodni wojnie z Armenią i potwierdziło istotną rolę, jaką drony szturmowe odgrywają obecnie na polach bitew. Azerbejdżan zakupił flotę dronów od Izraela (drony kamikadze) i Turcji (drony Bayraktar TB2). Stosunkowo niedrogie maszyny zapewniają siłę uderzenia z powietrza za ułamek kosztów utrzymania tradycyjnych sił powietrznych.

RCEP i prognozy gospodarcze do 2050 r.

Według prognoz Bloomberg Economics, przedstawiających potencjalny wzrost PKB w 39 państwach do 2050 r., Chiny już w 2035 r. wyprzedzą Stany Zjednoczone i będą największą gospodarką świata. Indie natomiast zostaną trzecią co do wielkości gospodarką świata przed 2033 r. Dobiega też końca okres stabilizacji na świecie, trwający od zakończenia II wojny światowej do początku XXI w. Ekonomiczny środek ciężkości przesuwa się z Zachodu na Wschód, od rozwiniętych gospodarek do rynków wschodzących, od wolnego rynku do rynku kontrolowanego przez państwo i od państw o ustroju demokratycznym do państw rządzonych przez autokratów i populistów.

Państwa Azji i Pacyfiku podpisały największą regionalną umowę o wolnym handlu na świecie. Obejmuje ona 30% światowej populacji (2,2 mld ludzi) i 30% produktu światowego brutto (26,2 bln dol.). Umowę o nazwie The Regional Comprehensive Economic Partnership (RCEP) tworzą: Brunei Darussalam, Kambodża, Indonezja, Laos, Malezja, Birma, Filipiny, Singapur, Tajlandia, Wietnam, Australia, Chiny, Japonia, Nowa Zelandia i Korea Południowa. Indie będą mogły przystąpić do traktatu w późniejszym terminie.

Z umowy wynikają liczne korzyści, m.in. mniejsze o co najmniej 92% cła na towary, będące przedmiotem wymiany między uczestnikami porozumienia. Ponadto pakt otwiera sektor usług i określa wspólne zasady handlowe w bloku RCEP. Umowa obejmuje handel, usługi, inwestycje, handel elektroniczny, telekomunikację i prawa autorskie, ale nie dotyczy ochrony środowiska i praw pracowniczych.

Sytuacja polityczna w Peru, Algierii i w Papui-Nowej Gwinei

Prezydent Peru Manuel Merino podał się do dymisji po sześciu dniach od objęcia stanowiska z powodu masowych i brutalnie stłumionych przez policję protestów Peruwiańczyków. Wcześniej Kongres podjął decyzję o usunięciu ze stanowiska Martína Vizcarry – popularnego poprzednika Merino – który został oskarżony o korupcję. Vizcarra miał szerokie poparcie społeczne od czasu zastąpienia na stanowisku prezydenta Peru Pedro Pablo Kuczynskiego, który w 2018 r. zrezygnował z urzędu w związku z oskarżeniami o korupcję.

Przy rekordowo niskiej frekwencji (23,8%) Algierczycy zatwierdzili w referendum nową konstytucję. Za przyjęciem projektu prezydenta Abdelmadjida Tebboune’a opowiedziało się 66,8% głosujących (mniej niż 15% uprawnionych do głosowania). Organizacja plebiscytu jest powszechnie postrzegana jako manewr rządu, mający na celu zneutralizowanie ruchu protestacyjnego Hirak, który wezwał do bojkotu referendum.

W Papui-Nowej Gwinei opozycja przejęła kontrolę nad Parlamentem Narodowym i przygotowuje się do wniosku o wotum nieufności wobec premiera Jamesa Marape’a. Wsparło ją kilkudziesięciu członków rządu, w tym dziewięciu ministrów. Obrady parlamentu zostały zawieszone do 1 grudnia br., kiedy zostanie wysunięty wniosek o wotum nieufności wobec Marape’a. Sprawowanie kontroli nad jednoizbowym parlamentem w Papui-Nowej Gwinei zawsze było wyzwaniem dla premierów, którzy musieli tworzyć luźne i szerokie koalicje, często opierające się na osobistych sojuszach między politykami.

Bakterie, motyle i ptaki a nowoczesna technologia

Według londyńskiego think tanku Chatham House przy produkcji cementu powstaje do 8% emitowanego przez człowieka dwutlenku węgla. Aby rozwiązać ten problem, niektóre start-upy podczas wytwarzania betonu używają bakterii, które poprawiają jego właściwości i pochłaniają CO₂ z powietrza. Amerykańska firma bioMASON „hoduje” m.in. przy użyciu bakterii cegły przypominające cement, a naukowcy z Uniwersytetu Kolorado w Boulder wykorzystują fotosyntetyczne sinice do produkcji betonu o niższej zawartości węgla. Bakterie potrafią również oddzielać metale ziem rzadkich od skał, co w przyszłości pomoże kolonistom pracującym np. na Księżycu i Marsie. Jak wykazały doświadczenia przeprowadzone na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, podczas rozwoju na skałach bazaltowych bakteria Sphingomonas desiccabilis jest odporna na działanie różnych sił grawitacyjnych.

Struktury białek ułożone warstwowo na skrzydłach motyla Morpho menelaus działają jak pryzmaty. Naukowcy z kalifornijskiego start-upu Cypris Materials zamierzają wykorzystać ich właściwości do wytwarzania farb i kosmetyków, które nie będą zawierać szkodliwych dla środowiska oraz zdrowia człowieka barwników i pigmentów. Firma Airbus opracowuje natomiast system zwany fello’fly, w którym dwa samoloty komercyjne mają przemieszczać się w tandemie, jeden za drugim, naśladując migrujące ptaki. Pierwszy samolot będzie zapewniał następnemu dodatkową siłę nośną, podobnie do gęsi lecących w tzw. kluczu. Inżynierowie twierdzą, że takie rozwiązanie umożliwi maszynie ustawionej w formacji jako druga zmniejszenie spalania nawet o 10% na lot, co ograniczy emisję zanieczyszczeń.

Gender, toksyczna męskość i tradycyjne role płciowe

Tradycyjne role płciowe już nie istnieją, a mężczyźni w różny sposób radzą sobie z nowymi oczekiwaniami dotyczącymi męskości. Liczba mężczyzn zwracających się o pomoc do psychologów rośnie, ponieważ poszukują oni odpowiedzi na pytanie, co obecnie znaczy „być mężczyzną”. Nowoczesny mężczyzna potrafi przyznać się do słabości, wad i porażek. Zmieniło się także jego podejście do wyglądu – jest w nim więcej elastyczności i akceptacji, jeśli chodzi o wybór własnego stylu.

W Wielkiej Brytanii 22% mężczyzn poniżej 35. r.ż. i 30% mężczyzn powyżej 35. r.ż. nie wierzy, że nierówność płci nadal istnieje we współczesnym społeczeństwie. Z kolei 37% mężczyzn i 52% kobiet twierdzi, że toksyczna męskość to dziś poważny problem. Jednocześnie 8,9 mln dorosłych Brytyjczyków uważa, że nie ma wiedzy na ten temat. „Płeć i nierówność seksualna to główny problem dzisiejszych globalnych wojen kulturowych – od skandalu Weinsteina i ruchu #MeToo po sprawiedliwość reprodukcyjną i prawa osób transpłciowych” – mówi dr Tanya Cheadle, wykładowczyni historii płci na Uniwersytecie w Glasgow.

W ankiecie przeprowadzonej przez firmę konsultingową Korn Ferry wśród 1500 kobiet zatrudnionych w sektorze lotnictwa i astronautyki jedna trzecia pracownic twierdzi, że musiałaby zmienić branżę, aby rozwijać swoją karierę. Tylko 6% uważa, że reprezentacja kobiet na tym rynku znacznie się zwiększyła w ciągu ostatnich pięciu lat. W porównaniu z 3% w 2016 r. liczba kobiet pilotów na świecie w 2020 r. wzrosła do 5,3%.

Pigułka Polycap, ćwiczenia fizyczne i ostre papryczki

Naukowcy twierdzą, że przyjmowana codziennie i z niewielką dawką aspiryny pigułka, która zawiera cztery leki na cholesterol i ciśnienie krwi, może o prawie jedną trzecią zmniejszyć ryzyko udaru mózgu, zawału serca oraz innych zgonów związanych z chorobami układu krążenia. W międzynarodowym badaniu przetestowano pigułkę Polycap firmy Cadila Pharmaceuticals z siedzibą w Indiach, która składa się z trzech leków na ciśnienie krwi (atenololu, ramiprylu i hydrochlorotiazydu) oraz statyny obniżającej poziom cholesterolu. Pigułka ta kosztuje zaledwie 33 centy.

Ćwiczenia fizyczne, poprzez wpływ na funkcjonowanie niektórych komórek odpornościowych, mogą wzmocnić zdolność układu immunologicznego do znajdowania i eliminowania komórek rakowych. Dzięki aktywności fizycznej zmniejszają się stany zapalne w organizmie i jest on wówczas mniej podatny na nowotwory, czego dowodzą badania szwedzkich naukowców z Instytutu Karolinska w Solnie. Porównali oni stan zdrowia chorych na nowotwory myszy, które mogły biegać, z myszami nieprowadzącymi aktywnego trybu życia.

Przeprowadzona na szeroką skalę i oparta na wcześniejszych badaniach analiza, która objęła ponad 570 tys. osób w Stanach Zjednoczonych, Chinach, we Włoszech oraz w Iranie, wykazała zależność między spożywaniem ostrej papryki a zmniejszeniem się o blisko 25% śmiertelności z powodu chorób nowotworowych i układu krążenia. Według wcześniejszych badań spożywanie papryczki chili ma, dzięki zawartej w owocach kapsaicynie, działanie przeciwzapalne, przeciwutleniające, przeciwnowotworowe i regulujące poziom glukozy we krwi.