Brief #134 - okładka

Prozdrowotne działanie kawy oraz głodne protisty

Picie kawy ma pozytywny wpływ na wyniki badań pacjentów z rakiem jelita grubego. Naukowcy przebadali 1171 osób z rozpoznanym zaawansowanym lub przerzutowym rakiem okrężnicy lub odbytnicy, których nie można było leczyć operacyjnie. Pacjenci, którzy pili filiżankę kawy dziennie, mieli o 11% więcej szans na przeżycie i o 5% więcej szans na życie bez nawrotów choroby w porównaniu z pacjentami, którzy nie pili kawy. Im więcej pacjenci pili kawy, tym lepiej. Ci, którzy wypijali cztery lub więcej filiżanek dziennie, mieli o 36% więcej szans na przeżycie i o 22% więcej szans na życie bez nawrotów choroby. Nie miało znaczenia, czy kawa była bezkofeinowa, czy zwykła.

Naukowcy badają, czy niektóre organizmy z królestwa protistów – jedno- lub wielokomórkowych mikrobów – mogą żerować na wirusach żyjących w morzach i oceanach. Badacze przeanalizowali prawie 1700 pojedynczych protistów z próbek wody morskiej z Zatoki Maine i Morza Śródziemnego. Zbadano m.in. kolonię wiciowców kołnierzykowych.

Drukowanie przestrzenne przeprowadzane wewnątrz ciała człowieka może załatać wrzody i inne rany żołądka, leczyć przepuklinę i bezpłodność. Służy do tego mikrorobot, który wprowadza biodruk 3D – umieszcza żywe, ludzkie komórki w organizmie pacjenta. Wcześniejsze badania nad „biodrukiem in vivo” koncentrowały się na leczeniu skóry i innych tkanek w zewnętrznych częściach ciała, ponieważ niezbędny sprzęt był zbyt duży, aby uzyskać dostęp do przewodu pokarmowego i innych centralnie położonych narządów bez konieczności przeprowadzania rozległej operacji. Długofalowym celem naukowców jest drukowanie narządów służących do przeszczepów.

Wypożyczalnie ubrań, zrównoważona moda afrykańska, coraz mniejsza popularność skór i futer

Afrykańska branża modowa wykorzystuje nowe i tradycyjne metody, aby osiągnąć większą równowagę ekologiczną. Organizatorzy pokazów zmniejszają ich ślad węglowy, zatrudniając mniej ludzi i korzystając z systemów dźwiękowych oraz oświetleniowych o mniejszej mocy. Pokazy i warsztaty modowe można zobaczyć online. Na rynku afrykańskim częściej szyje się na zamówienie i chętniej korzysta z tkanin naturalnych w porównaniu z rynkami zachodnimi. Ponadto moda nie jest tam tak sezonowa, jak na Zachodzie, dzięki czemu mniej ubrań trafia na wysypiska śmieci.

Internetowe wypożyczalnie ubrań zyskują popularność w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych. Część z nich działa na zasadzie peer-to-peer, więc prywatne osoby pożyczające i wynajmujące ubrania same zarządzają tym procesem. Wysyłają sobie odzież, spotykają się w celu jej wymiany i zajmują się czyszczeniem wypożyczonych rzeczy. Inne firmy oferują przechowanie odzieży, dbają o jej czystość i zajmują się wysyłką. Do wypożyczalni trafiają również ubrania, które nie zostały sprzedane w sklepach.

Coraz więcej firm modowych przestaje korzystać ze skór zwierząt egzotycznych (m.in. Chanel, Diane von Furstenberg, Mulberry). Jest to m.in. związane z pandemią COVID-19 (zabijanie dzikich zwierząt może stwarzać warunki sprzyjające koronawirusowi), załamaniem się łańcuchów dostaw i działalnością organizacji walczących o ochronę i prawa zwierząt.

Brytyjski rząd planuje wprowadzić przepisy zakazujące sprzedaży futer w Wielkiej Brytanii po wyjściu z jednolitego rynku Unii Europejskiej i unii celnej, co nastąpi 1 stycznia 2021 r. Zakaz ma obejmować import futer wszystkich gatunków zwierząt, ale mogą istnieć wyjątki, np. dla futer używanych podczas ceremonii religijnych.

Pierwszy bezemisyjny lot pasażerski i mini-generator energii elektrycznej

Naukowcy opracowali niewielkie urządzenie, które wytwarza energię elektryczną, wykorzystując np. delikatne podmuchy wiatru powstające podczas spacerowania. Wystarczy zamontować sprzęt na ramieniu człowieka. Obecna wersja wynalazku może zasilić 100 diod LED i czujników temperatury. Urządzenie składa się z dwóch plastikowych pasków i wykorzystuje efekt tryboelektryczny – paski wytwarzają ładunek elektryczny, gdy trzepoczą na wietrze, ocierając się o siebie. Miniaturowy generator działa już przy prędkości wiatru wynoszącej 1,6 m/s i może być w przyszłości źródłem energii dla telefonów komórkowych, a także uzupełnić lub zastąpić turbiny wiatrowe.

24 września br. odbył się pierwszy na świecie udany lot pasażerski samolotem napędzanym wodorowymi ogniwami paliwowymi. Samolot firmy ZeroAvia może zabrać na pokład maksymalnie sześciu pasażerów i przed końcem 2020 r. ma odbyć bezemisyjny lot na odległość 402 km.

Błękit pruski, nieorganiczny związek chemiczny, jest kluczowym składnikiem akumulatorów sodowo-jonowych. Pigment ten, opracowany przez berlińskiego producenta kolorów na początku XVIII w., doskonale przechowuje jony sodu, dzięki czemu akumulator ma dużą moc i długi cykl działania. Ponadto błyskawicznie się ładuje i może szybko dostarczać krótkie impulsy energii. Akumulatory sodowo-jonowe znajdują zastosowanie m.in. w systemach zasilania, które utrzymują centra danych w trybie online w przypadku awarii, a także w stacjonarnych magazynach używanych przez dostawców mediów. Służą tam do wychwytywania energii odnawialnej i dostarczania energii elektrycznej do konsumentów kilka godzin po jej zgromadzeniu.

Władza dla Gotabayi Rajapaksy w Sri Lance i Ishmaela Toroamy w Bougainville

Prezydent Sri Lanki Gotabaya Rajapaksa ma otrzymać dodatkowe uprawnienia. Projekt ustawy, będący poprawką do konstytucji, został złożony w parlamencie przez prawicowy rząd lankijski. Zmiany pozwolą prezydentowi m.in. na powoływanie i odwoływanie ministrów, powoływanie funkcjonariuszy policji, szefów sił zbrojnych, władz sądowniczych i służb publicznych oraz rozwiązanie parlamentu w dowolnym momencie po pierwszym roku jego funkcjonowania. Prezydent otrzyma całkowity immunitet chroniący go przed jakimkolwiek oskarżeniem. Przedstawiciele opozycji obawiają się, że Gotabaya Rajapaksa będzie nadużywał nowych uprawnień.

Były dowódca wojskowy rebeliantów Ishmael Toroama został wybrany na prezydenta Autonomicznego Regionu Bougainville w Papui-Nowej Gwinei. Natomiast pod koniec 2019 r. mieszkańcy Bougainville zagłosowali za niepodległością i odłączeniem się od Papui-Nowej Gwinei. Na bogatej w minerały wyspie Bougainville przez dekadę trwała wojna domowa, zakończona w 1998 r., która pochłonęła 20 tys. ofiar. Ishmael Toroama ma poprowadzić rozmowy na temat niepodległości Bougainville z rządem Papui-Nowej Gwinei.

Konflikty wewnętrzne, blokada związana z koronawirusem oraz ograniczenie dostępu do informacji i internetu stanowią przeszkody w przeprowadzeniu wolnych i równych wyborów w Birmie, twierdzą obrońcy praw człowieka. Władze Birmy zmusiły tysiące przedstawicieli mniejszości etnicznych do opuszczenia domów z powodu konfliktów zbrojnych między birmańską armią a grupami rebeliantów. Ponadto setki tysięcy przedstawicieli ludności Rohingya, przebywających obecnie poza granicami kraju, zostało pozbawionych praw wyborczych.

GPT-3 i nagroda za pracę nad łączeniem AI z leczeniem chorób nowotworowych

Naukowcy opracowali komputer, który monitoruje aktywność mózgu człowieka i przedstawia to, o czym myśli badany. Taki efekt został osiągnięty dzięki połączeniu badania EEG (elektroencefalografii) osób biorących udział w eksperymencie z siecią neuronową – algorytmem inspirowanym pracą prawdziwego ludzkiego mózgu. Obrazy generowane przez komputer osiągnęły 83-procentową zgodność z tym, o czym myśleli użytkownicy.

Microsoft otrzymał wyłączną licencję na korzystanie z GPT-3, generatora tekstu III generacji (Generative Pre-trained Transformer 3), stworzonego przez laboratorium badawcze OpenAI. Microsoft twierdzi, że „wykorzysta innowacje techniczne do opracowywania i dostarczania zaawansowanych rozwiązań sztucznej inteligencji dla swoich klientów”. Generator tekstu potrafi przygotowywać treści, które trudno odróżnić od tych stworzonych przez człowieka.

YouTube będzie korzystał ze sztucznej inteligencji, aby automatycznie nakładać ograniczenia wiekowe na filmy prezentujące treści nieodpowiednie dla dzieci. System wykorzystuje uczenie maszynowe do wprowadzenia takich ograniczeń. Obecnie serwis korzysta z usług weryfikatorów, którzy zgłaszają filmy, które ich zdaniem nie powinny być oglądane przez widzów poniżej 18 lat.

Profesorka Regina Barzilay z Massachusetts Institute of Technology otrzymała nagrodę w wysokości 1 mln dol. (Squirrel AI Award for Artificial Intelligence for the Benefit of Humanity) przyznawaną za prace nad sztuczną inteligencją przez towarzystwo naukowe Association for the Advancement of Artificial Intelligence (AAAI). Barzilay chorowała na raka piersi, pokonała go, ale diagnoza z 2014 r. skłoniła ją do pracy nad AI w celu budowania systemów opracowujących leki i wczesną diagnostyki nowotworową.

Kłopoty gospodarcze państw Afryki

Zambia stara się opóźnić o sześć miesięcy spłatę odsetek w wysokości 120 mln dol. od swoich euroobligacji. Czad poprosił firmę Glencore oraz innych prywatnych wierzycieli o odroczenie spłaty zadłużenia. Władze Kenii przyznały, że państwo ​​jest zagrożone zadłużeniem, natomiast Angola stara się uspokoić inwestorów. Pandemia koronawirusa obniżyła ceny towarów eksportowanych przez państwa afrykańskie – np. ropy z Angoli i miedzi z Zambii – i spowalnia ich gospodarki. Według Międzynarodowego Funduszu Walutowego ponad jedna trzecia państw afrykańskich zbliża się do kryzysu zadłużeniowego lub już się w nim znajduje.

Zimbabwe ogłosiło zasady uprawy konopi indyjskich, ponieważ władze państwa starają się zwiększyć przychody w walutach obcych i czerpać korzyści z tej szybko rozwijającej się branży przemysłu. Dotychczas uprawa konopi indyjskiej podlegała w Zimbabwe karze do 12 lat więzienia.

Bah Ndaw, szef tymczasowego rządu wojskowego Mali, domaga się zniesienia sankcji gospodarczych nałożonych na Mali przez Wspólnotę Gospodarczą Państw Afryki Zachodniej (ECOWAS). Sankcje zostały wprowadzone po tym, jak członkowie junty wojskowej obalili prezydenta Ibrahima Boubacara Keïtę. ECOWAS zamknął granice Mali i nałożył ograniczenia na handel i przepływy finansowe. Sankcje nie obejmują handlu artykułami pierwszej potrzeby, lekami, sprzętem do walki z koronawirusem, paliwami i dostawami prądu. Ndaw będzie kierował rządem tymczasowym przez maksymalnie 18 miesięcy do czasu przeprowadzenia wyborów.

Relacje izraelsko – arabskie i sytuacja w Palestynie

W Waszyngtonie Zjednoczone Emiraty Arabskie i Bahrajn podpisały porozumienia z Izraelem. Administracja Donalda Trumpa wspiera poprawę relacji izraelsko-arabskich i – według prezydenta USA – kilka innych państw arabskich wkrótce ogłosi zamiar podpisania podobnych umów. Izrael od lat nawiązuje relacje ze światem arabskim, koncentrując się na potężnych krajach Zatoki Perskiej, z którymi ma wspólnego wroga, Iran, i które potrzebują jego zaawansowanych technologicznie produktów związanych z bezpieczeństwem i działalnością szpiegowską.

Palestyna zrezygnowała z trwającego sześć miesięcy przewodnictwa w posiedzeniach Ligi Państw Arabskich (LPA), uważając za niehonorowe wszelkie porozumienia Izraela z państwami arabskimi. Palestyńczycy uważają traktaty izraelsko-arabskie za zdradę, która dodatkowo osłabia wieloletnie panarabskie stanowisko wzywające do wycofania się Izraela z okupowanych terytoriów i akceptacji państwa palestyńskiego w zamian za nawiązanie stosunków z krajami arabskimi.

Ministrowie spraw zagranicznych Francji, Egiptu, Niemiec i Jordanii zachęcają władze Palestyny i Izraela do wznowienia rozmów i wspierają koncepcję rozwiązania dwupaństwowego, czyli powstania suwerennej i niepodległej Palestyny. Fatah i Hamas – dwie największe palestyńskie frakcje, rywalizujące ze sobą i kontrolujące odpowiednio Zachodni Brzeg i Strefę Gazy – uzgodniły przeprowadzenie pierwszych wyborów w Palestynie od 2006 r. Wybory parlamentarne, prezydenckie i do rady centralnej Organizacji Wyzwolenia Palestyny odbędą się w ciągu najbliższych sześciu miesięcy.