Brief #132 - okładka

Sukienka zmieniająca kształt i kolor dzięki falom mózgowym i algi o smaku bekonu

Naukowcy z Uniwersytetu Harvarda wydrukowali w technologii 3D wełnę, która powraca do swojego pierwotnego kształtu i rozmiarów po umieszczeniu jej w wodzie. Materiał jest wykonany z keratyny, białka znajdującego się we włosach i paznokciach. Badacze wykorzystali keratynę z resztek używanej do produkcji ubrań wełny agora. Wynalazek może zmniejszyć ilość odpadów tekstylnych oraz wpływ przemysłu tekstylnego i modowego na środowisko.

Sukienka, która zmienia kształt i kolor dzięki falom mózgowym, została zaprojektowana przez holenderską projektantkę Anouk Wipprecht. Strój wydrukowano w technologii 3D i jest połączony z mózgiem użytkownika za pomocą 1204 czujników elektroencefalograficznych. Sukienka odbiera fale mózgowe, przekładając je na ruch i wzorce świetlne, dzięki czemu jej elementy poruszają się i rozświetlają. Wraz ze wzrostem aktywności mózgu użytkownika światełka szybciej migają, a ozdoby w kształcie skrzydełek falują na ramionach. Sukienka podtrzymywana jest przez lekki i wytrzymały egzoszkielet o grubości 3 mm.

Badacze z Oregon State University odkryli wodorosty o wartości odżywczej dwa razy większej od jarmużu. Rośliny po obróbce cieplnej smakują jak bekon. W środowisku naturalnym wodorosty – rodzaj czerwonych alg – występują u wybrzeży Oceanów Spokojnego i Atlantyckiego. Naukowcy zaczęli uprawiać tę odmianę wodorostów, szukając źródła pożywienia dla hodowli słuchotków, jadalnych ślimaków morskich, bardzo popularnych w kuchni azjatyckiej.

Słone bagna i lasy namorzynowe: znaczenie i ochrona

Największy w Europie projekt odbudowy siedlisk przybrzeżnych, realizowany na wyspie Wallasea w Essex w Anglii, jest buforem chroniącym tereny przybrzeżne przed podnoszącym się poziomem oceanów. Słone bagna, laguny i tereny błotniste zostały uformowane z ponad 3 mln t londyńskiej gliny wydobytej podczas budowy linii kolejowej Crossrail. Tereny podmokłe na całym świecie zmniejszają wysokość fal i erozję gleby. Jeśli jednak poziom oceanów będzie rósł o 6–7 mm rocznie, słone bagna zostaną zalane wodą morską. Według World Wildlife Fund ponad 85% światowych terenów podmokłych przestało istnieć w ciągu ostatnich 40 lat. Skutkuje to spadkiem liczebności populacji ryb, ptaków, gadów i płazów na całym świecie.

W latach 80. i 90. XX w. przybrzeżne lasy namorzynowe w tropikach znikały w tempie 12% rocznie w wyniku stosowania rolnictwa na skalę przemysłową, akwakultury i pozyskiwania drewna do budowy i ogrzewania domów. Miliony ton węgla, które były uwięzione w glebach lasów namorzynowych, znajdują się obecnie w atmosferze, przyczyniając się do zmian klimatycznych. Jednak według najnowszych danych satelitarnych utrata namorzynów – zwłaszcza w wyniku działalności człowieka – wyhamowała o 73% w ciągu ostatnich dwóch dekad. 

Namorzyny również chronią tereny przybrzeżne przed falami sztormowymi i tworzą ekosystemy wyjątkowo bogate w ryby, ptaki i inne zwierzęta. Ponadto przechowują ogromne ilości węgla w złożonych systemach korzeniowych. Zarówno bagna, jak i lasy namorzynowe znikną, jeśli poziom oceanów będzie rósł średnio o 7 mm rocznie.

Roboty dezynfekujące i język stworzony przez chatboty

Roboty zostaną zatrudnione w domach opieki w Wielkiej Brytanii. Do ich zadań będzie należało m.in. prowadzenie prostych rozmów, co według badań zmniejsza poczucia samotności i korzystnie wpływa na zdrowie psychiczne podopiecznych. Roboty poruszają się samodzielnie, gestykulują, potrafią uczyć się historii i poznają zainteresowania pacjentów. Odtwarzają im ulubioną muzykę, uczą ich języków obcych i oferują praktyczną pomoc, np. przypominają o lekach. Roboty mają za zadanie pomagać pracownikom opieki, a nie ich zastąpić.

W szpitalach, na lotniskach, stadionach i w transporcie publicznym w Stanach Zjednoczonych roboty dbają o czystość, dezynfekują i likwidują zarazki, koronawirusa oraz inne bakterie dzięki zastosowaniu promieniowania UV. Według badaczy kolejne epidemie chorób i wywołane nimi recesja oraz kryzys systemu zdrowia publicznego będą powodować rozwój automatyzacji i trwałe zmiany na rynku pracy roboty mogą zastąpić przede wszystkim pracowników porządkowych i zatrudnionych w handlu detalicznym.

Pracownicy Facebooka postanowili przerwać eksperyment z udziałem dwóch opartych na sztucznej inteligencji chatbotów. Podczas rozmowy zaczęły one posługiwać się stworzoną przez siebie odmianą języka angielskiego, która miała ułatwić im pracę, ale której inżynierowie nie byli w stanie zrozumieć. Chatboty prowadziły ze sobą rozmowy handlowe polegające na wymianie piłek, książek i czapeczek. Część negocjacji zakończyła się sukcesem. Badanie zostało przerwane, ponieważ jego celem było stworzenie komunikacji między chatbotem a człowiekiem, a nie między dwoma chatbotami.

Rozmowy pokojowe w Sudanie i Afganistanie, konflikt w Jemenie

Porozumienie podpisane między rządem tymczasowym w Sudanie a koalicją przywódców rebeliantów jest szansą na zakończenie konfliktu w Darfurze i sudańskiego konfliktu granicznego. Brały w nim udział armia sudańska i południowosudańska Ludowa Armia Wyzwolenia Sudanu (SPLA) oraz rebelianci popierani przez walczące kraje. Porozumienie pokojowe wprowadza rebeliantów do rządu tymczasowego, gdzie będą obecni do wyborów w 2023 r. Zostaną również włączeni do sudańskiego wojska, a miliony ludzi wysiedlonych w wyniku wojny otrzyma pomoc w powrocie do domów.

W Dosze trwają pierwsze w historii oficjalne rozmowy pokojowe między talibami a afgańskim rządem. Podczas trwającego prawie 20 lat konfliktu talibowie ostatecznie odzyskali kontrolę lub wpływy nad około połową terytorium Afganistanu. Od dawna sprzeciwiali się oni demokratycznym wyborom w kraju, domagali się przyznania im znaczącej roli w rządzie afgańskim i wycofania armii amerykańskiej z Afganistanu. Delegaci rządu afgańskiego opowiadają się natomiast za utrzymaniem obecnej konstytucji państwa, rozwojem swobód obywatelskich oraz ochroną praw kobiet i mniejszości.

Według należącej do Huti agencji prasowej Saba koalicja pod przywództwem Arabii Saudyjskiej przeprowadziła ataki lotnicze na koszary Huti i obiekty wojskowe w stolicy Jemenu Sanie. Ataki, jakie mieli przeprowadzić Huti za pomocą dronów i pocisków balistycznych, zostały poprzedzone uderzeniem w „ważny cel” w stolicy Arabii Saudyjskiej. Sytuację w Jemenie pogarsza pandemia koronawirusa. Według Organizacji Narodów Zjednoczonych w państwie tym panuje największy kryzys humanitarny na świecie.

Protesty społeczne w czasach pandemii, w Bułgarii i Kolumbii

Naukowcy ostrzegają przed falą protestów społecznych na świecie po zakończeniu pandemii COVID-19. Przeprowadzili oni analizę niepokojów społecznych, które miały miejsce w czasie 57 epidemii, od czarnej śmierci w XIV w. po pandemię grypy hiszpanki w latach 1918–1920 r. Protesty nie były bezpośrednio związane z epidemiami tylko w czterech przypadkach. Skutki epidemii mogą powodować protesty także z powodu polityki władz polegającej na ograniczeniu rozprzestrzeniania się choroby (wprowadzenie zasad izolacji, kwarantanna), co może kolidować z interesami ludzi. Ponadto wpływ epidemii na śmiertelność i dobrobyt gospodarczy może pogłębić nierówności społeczne, a szok psychologiczny – skłonić ludzi do wiary w irracjonalne przyczyny rozprzestrzeniania się chorób, które mogą rodzić zachowania dyskryminujące czy ksenofobiczne.

W Bułgarii od początku 2020 r. seria lokalnych kryzysów i skandali doprowadziła do trwających od dwóch miesięcy protestów przeciwko dziesięcioletniej i prawie nieprzerwanej władzy partii Obywatele na rzecz Europejskiego Rozwoju Bułgarii (GERB). Demonstrujący domagają się rezygnacji rządzącej koalicji i prokuratora generalnego, rozpisania przedterminowych wyborów i reformy sądownictwa. 2 września br. policja po raz pierwszy użyła przeciwko demonstrantom armatek wodnych oraz gazów łzawiącego i pieprzowego. 

W Kolumbii co najmniej 13 osób zginęło, a setki cywilów i policjantów odniosło obrażenia podczas demonstracji po śmierci prawnika Javiera Ordóñeza, który został porażony paralizatorem i zatrzymany w związku ze spożywaniem alkoholu w miejscu publicznym. Protestujący zwracają uwagę na brutalność i nadużywanie władzy przez kolumbijską policję, która podlega Ministerstwu Obrony Narodowej, a nie nadzorowi cywilnemu.

Nowatorskie sposoby produkowania i magazynowania energii elektrycznej

Inżynierowie brytyjskiej firmy Gravitricity pracują nad projektem gwałtownego podnoszenia i opuszczania ciężarów w celu produkcji i magazynowania energii elektrycznej. Ciężary o masie 5005000 t są podwieszane i opuszczane na szeregu lin i wciągarek w nieczynnych szybach kopalnianych o głębokości do 1500 m, aby za pomocą grawitacji wytworzyć energię elektryczną. Urządzenie może być skonfigurowane tak, aby wytwarzać od 1 do 20 MW mocy szczytowej w czasie pracy od 15 min. do 8 godz.

Czerwone cegły zawierające tlenek żelaza i wzbogacone przez naukowców gazami, które tworzą w nich polimery, potrafią przewodzić i przechowywać energię elektryczną. Dzięki polimerom w cegłach powstaje sieć plastikowych włókien przewodzących prąd. Energia zmagazynowana w jednej cegle sprawia, że żarówka LED się zaświeci. W przyszłości ceglane ściany będą mogły przechowywać energię elektryczną wytwarzaną z odnawialnych źródeł energii.

W Singapurze przeprowadzane są testy chłodzenia promiennikami (radiant cooling) do użytku zewnętrznego w klimacie tropikalnym. Do tej pory chłodzenie płaszczyznowe stosowano jedynie w pomieszczeniach zamkniętych. Urządzenie Cold Tube składa się z 10 paneli, izolowanych i zamkniętych w membranie polietylenowej, zawierających rurki z zimną wodą. Dwie ściany i sufit urządzenia przypominają otwartą wiatę przystanku, a osoby zgromadzone w środku odczuwają chłód w temperaturach powyżej 30°C i przy wilgotności powietrza większej niż 66%. W przeciwieństwie do tradycyjnej klimatyzacji Cold Tube nie osusza powietrza, co przekłada się na mniejsze o 50% zużycie energii elektrycznej.

Tkanka tłuszczowa, zmiany w mózgu i zdrowie właścicieli zwierząt domowych

Osoby z większą ilością tkanki tłuszczowej w kończynach dolnych rzadziej mają wysokie ciśnienie krwi w porównaniu z osobami z niższym poziomem tkanki tłuszczowej w nogach. W badaniu za wysokie ciśnienie krwi przyjęto wartość 130/80 mm Hg lub wyższą. Osoby z większą zawartością tkanki tłuszczowej w nogach miały o 53% mniejsze prawdopodobieństwo wystąpienia wysokiego ciśnienia rozkurczowego krwi i o 39% mniejsze prawdopodobieństwo wystąpienia wysokiego skurczowego ciśnienia krwi. Prawdopodobieństwo wystąpienia u nich wysokiego ciśnienia rozkurczowego i skurczowego jednocześnie było mniejsze o 61%.

Wysokie ciśnienie krwi i cukrzyca zaburzają funkcjonowanie mózgu, powodując zmiany strukturalne w istocie szarej i białej, które upośledzają procesy pamięciowy i myślowy. Osoby leczące się na te choroby osiągały gorsze wyniki w testach poznawczych, które mierzyły ich szybkość myślenia i pamięć krótkotrwałą.

Dorośli właściciele zwierząt domowych są średnio o 50% zdrowsi i o 60% bardziej aktywni fizycznie niż osoby, które nie posiadają w domu zwierzęcia. Dzieci wychowujące się w domu, gdzie jest zwierzę, są zdrowsze średnio o 11%. Obecność zwierzęcia domowego poprawia również stan zdrowia psychicznego jego właścicieli.

Badacze ostrzegają przed superbakteriami opornymi na środki przeciwdrobnoustrojowe. Na przykład na Fidżi często stosuje się antybiotyki w leczeniu ludzi i zwierząt, co zwiększa ryzyko rozwoju takich bakterii. W sierpniu br. 10 osób zmarło tam z powodu leptospirozy. Obecnie oporność na antybiotyki powoduje na całym świecie co najmniej 700 tys. zgonów rocznie.

Egoiści, osobowości narcystyczne i cechy charakteru mieszkańców gór

Według naukowców, którzy przeprowadzili 3,3 mln internetowych testów osobowości wśród Amerykanów, mieszkańcy górzystych regionów Stanów Zjednoczonych są mniej ugodowi, mniej ekstrawertyczni, mniej neurotyczni i mniej sumienni (co może oznaczać buntowniczość i lekceważenie zasad), a bardziej otwarci na nowe doświadczenia w porównaniu z osobami mieszkającymi na nizinach. Historycznie górskie, przygraniczne regiony USA przyciągały nonkonformistycznych osadników ceniących poczucie wolności.

Osoby samolubne, agresywne, które stosują w pracy techniki manipulacyjne nie zarabiają więcej i nie odnoszą większych sukcesów w karierze zawodowej w porównaniu z osobami uważanymi za miłe, godne zaufania i wspaniałomyślne. Natomiast ekstrawertycy szybciej pną się po szczeblach kariery ze względu na swoją energię, asertywność i towarzyskość w porównaniu z osobami, które polegały na manipulacjach i zastraszaniu innych w środowisku pracy.

Osoby publikujące rezultaty swoich zajęć sportowych w mediach społecznościowych zwykle są narcyzami – twierdzą naukowcy z Brunel University London. Głównym celem takich publikacji jest pochwalenie się tym, ile czasu poświęca się na dbanie o swój wygląd i zwrócenie na siebie uwagi. Te statusy przynoszą więcej polubień na Facebooku niż innego rodzaju posty.

W Wielkiej Brytanii ponad 25% z przepytanych fanów piłki nożnej twierdzi, że posiada „szósty zmysł”, który pozwala im przewidywać wyniki meczów. Większość kibiców przyznaje się jednak do braku precyzji w typowaniu rezultatów spotkań piłkarskich. Zarazem sondaż przeprowadzony wśród 1000 fanów wykazał, że 7 na 10 trafnie wytypowało wynik meczu.