Te reo, język keczua i lud Pehuenche

Kolonizacja Nowej Zelandii przez Europejczyków polegała m.in. na niszczeniu języka i kultury Maorysów. Język maoryski (te reo) został uznany za urzędowy dopiero w 1987 r., a wg spisu powszechnego z 2018 r. tylko 4% populacji i zarazem jeden na pięciu Maorysów (ok. 170 tys. osób) posługiwało się nim co dzień. Obecnie, w dużej mierze dzięki działaniom maoryskich dziennikarek, te reo jest coraz częściej używany w najpopularniejszych nowozelandzkich mediach. Z kolei olimpijski ośrodek narciarski nad jeziorem Tahoe w USA zmienił nazwę – ze Squaw Valley Alpine Meadows na Palisades Tahoe – aby usunąć rasistowskie i mizoginistyczne wobec rdzennych Amerykanek słowa.

Po raz pierwszy w historii Peru nowo mianowany premier Guido Bellido wygłosił przemówienie do Kongresu w języku keczua, który przetrwał mimo setek lat dyskryminacji i prześladowań. 500 lat temu keczua był podstawowym językiem imperium Inków. Obecnie mówi nim ok. 10 mln osób, głównie w Peru, Boliwii i Ekwadorze. W Peru ponad 1,2 mln dzieci uczy się jednocześnie w językach hiszpańskim i keczua, a nowy rząd ma zwiększyć fundusze przeznaczone na ten cel.

Jednym ze sposobów na ochronę kultury i tożsamości ludu Pehuenche w chilijskich Andach jest branża turystyczna – mieszkańcy mogą pracować jako przewodnicy wycieczek oraz sprzedawać tradycyjne rękodzieło i wyroby kulinarne. Po stuleciach kolonialnych inwazji i eksploatacji zasobów przez obcych niektórzy przedstawiciele Pehuenche obawiają się jednak obcokrajowców i nie chcą redukować swojego stylu życia do malowniczego folkloru.

Mądrość rdzennych ludów oraz Inkowie odurzający dzieci przed śmiercią
Gdy inwazyjne chwasty zaczęły zarastać nowozelandzkie jezioro Rotomā i ograniczać populację raków, miejscowe plemię Te Arawa skorzystało z pradawnego rozwiązania. Te Arawa używają tkanych mat lnianych, znanych jako uwhi, do chodzenia w płytkiej wodzie i zbierania pożywienia. Obecnie nurkują głębiej i łączą ze sobą kolejne uwhi pod wodą, co pomaga zatrzymać wzrost chwastów i stworzyć […]
Czytaj całość
Sojusze i spory gospodarcze – Chiny kontra reszta świata
Chiny i Argentyna uzgodniły pogłębienie współpracy gospodarczej, integrację infrastrukturalną oraz pięcioletni plan współpracy rolniczej w ramach inicjatywy „Jednego pasa i jednej drogi”. Argentyna ma podpisać z Chinami umowy, które gwarantują finansowanie inwestycji i prac na kwotę ponad 23,7 mld dol. Chiny są drugim co do wielkości – po Brazylii – partnerem gospodarczym Argentyny, od której […]
Czytaj całość
Migranci i ochrona granic w UE, USA, Japonii i Nowej Zelandii
Ministrowie spraw wewnętrznych Unii Europejskiej rozmawiali o sposobach wzmocnienia jej zewnętrznych granic – w tym budowy murów i ogrodzeń – oraz zastanawiali się nad reformą systemu azylowego UE. Zdaniem Francji, która 1 stycznia br. objęła prezydencję w Unii, wszystkie państwa członkowskie powinny wspierać kraje, do których migranci przybywają po raz pierwszy. Tymczasem w Irlandii, zgodnie […]
Czytaj całość