Brief #98 - okładka

Robotyzacja pracy

„Roboty pracujące z ludźmi powodują obrażenia fizyczne i wywołują stres u pracowników” – podkreślają naukowcy na podstawie obserwacji przeprowadzonych w magazynach firmy Amazon. Pracują tam m.in. ważące po 500 kg samosterujące platformy, które przewożą towary. Firma ma obecnie ponad 200 tys. takich robotycznych pojazdów. Jednak w magazynach, w których działa robotyka i sztuczna inteligencja, u pracowników pojawia się wypalenie zawodowe związane z rosnącą presją, aby pracować więcej i szybciej. Beth Gutelius z Uniwersytetu Illinois w Chicago twierdzi, że technologie stosowane w magazynach mogą przyczynić się do stagnacji płac, większej rotacji pracowników i gorszej jakości pracy ze względu na sposób, w jaki oprogramowanie AI monitoruje pracowników i nimi zarządza. Ponadto z analizy danych zebranych w 28 magazynach firmy Amazon wynika, że wskaźnik poważnych obrażeń fizycznych pracowników był tam ponad dwukrotnie wyższy niż średnia w branży magazynowej w Stanach Zjednoczonych, co firma tłumaczy szczegółowym podejściem do rejestrowania wypadków w pracy.

W Japonii, w związku z malejącą populacją i niedoborem pracowników, robotyzacja jest powszechna. Jednak roboty nadal nie potrafią dorównać standardom pracy wyznaczonym przez ludzi. Maszyny mogą „wykonywać proste zadania, ale nie takie, które wymagają dokonania oceny lub oszacowania zmiany” – mówi Toshiya Okuma z firmy Kawasaki Heavy Industries, jednego z największych japońskich producentów robotyki. Korzystanie z robotów w fabrykach oznacza również inne problemy: maszyna nie potrafi dokładnie obrać ziemniaka albo ocenić odpowiedniej głębokości obierania skórki dyni. W domach opieki pacjenci skarżą się, że roboty nie są tak gościnne jak ludzie. Testy autobusów autonomicznych przeprowadzone w Ōita wykazały, że pojazdy nie potrafią jeszcze poradzić sobie z korkami ulicznymi, osobami przechodzącymi przez jezdnię w miejscach niedozwolonych i samochodami przejeżdżającymi na czerwonym świetle.

Globalna ekonomia

W październiku 2019 r. Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) ogłosił, że prawie 40% długu przedsiębiorstw z ośmiu największych gospodarek świata (Stany Zjednoczone, Chiny, Japonia, Niemcy, Wielka Brytania, Francja, Włochy i Hiszpania) będzie zbyt drogie w obsłudze podczas recesji. Dziesiątki tysięcy firm zatrudniających miliony ludzi mogłoby zbankrutować. W grudniu 2019 r. Bank Światowy poinformował, że gospodarki wschodzące i rozwijające się zwiększyły sumę zaciągniętych pożyczek do rekordowego poziomu 55 bln dol. w 2018 r.

Indeks JPMorgan Chase, jednego z największych holdingów finansowych na świecie, spadł do poziomu 50,1 w grudniu 2019 r. z 50,3 w listopadzie 2019 r., w związku ze słabymi obrotami w handlu międzynarodowym i spadkiem zamówień eksportowych. Roczne międzynarodowe przepływy kapitału zmniejszyły się o ponad 60% w porównaniu z 2007 r. Société Générale, jeden z trzech największych banków francuskich, przewiduje spowolnienie globalnego wzrostu gospodarczego z 3,2% do 3,1% w latach 20202021. Natomiast MFW obniżył w październiku 2019 r. prognozę wzrostu gospodarczego na 2020 r. z 3,5% do 3,4%.

Deglobalizacja finansowa (możliwość stagnacji, a nawet powolnego spadku powiązań produkcyjnych między gospodarkami), światowe zadłużenie (obecnie 188 bln dol.) i starzenie się społeczeństw to trzy główne czynniki zagrażające światowej gospodarce. Większość problemów wynika z braku popytu na towary i usługi w porównaniu z latami poprzedzającymi krach w 2008 r. Słaby popyt jest związany ze starzeniem się populacji, która więcej oszczędza na czas emerytury, niż wydaje pieniędzy.

Zaburzenia odżywiania

Zaburzenia odżywiania powodują poważne problemy ze zdrowiem fizycznym. Osoby mające te zaburzenia i pozbawione wsparcia często z powodu otoczenia rezygnują z edukacji, pracy i życia społecznego. Jadłowstręt psychiczny ma najwyższy wskaźnik umieralności wśród wszystkich chorób i zaburzeń psychicznych. W Wielkiej Brytanii liczba osób przyjętych do szpitala z powodu zaburzeń odżywiania wzrosła z 13 885 w latach 2016–2017 do 19 040 w latach 2018–2019 (wzrost o 37%). Liczba hospitalizacji z powodu zaburzeń odżywiania wzrosła w każdej grupie wiekowej. W 2019 r. osoby w wieku 18 lat i poniżej stanowiły jedną czwartą grupy osób hospitalizowanych z powodu zaburzeń odżywiania. W tym 2440 pacjentów było chorych na anoreksję, co stanowi wzrost o 12% w porównaniu z 2018 r. Najczęściej z powodu anoreksji trafiały do szpitali dziewczęta w wieku 13–15 lat: 1056 przypadków w 2019 r.

Według najnowszych badań genetycznych ryzyko wystąpienia zaburzeń odżywiania u niektórych osób jest znacznie większe i mają na nie wpływ nieprzyjemne i trudne doświadczenia życiowe, np. stres, zastraszanie lub traumatyczne wydarzenia.

Osoby z zaburzeniami odżywiania są ponad 3,5 raza bardziej narażone na uzależnienie się od ćwiczeń fizycznych. W raporcie wykorzystano dane z dziewięciu badań i obejmujące ogółem 2140 osób, będących w wieku średnio 25 lat. Uzależnienie od ćwiczeń zostało zdefiniowane jako „obsesyjne podejście do sprawności fizycznej, które może mieć negatywny wpływ na zdrowie i życie społeczne”. Z badań wynika, że uzależnienie to może częściej wystąpić u osób z zaburzeniami odżywiania z powodu obawy przed przybraniem na wadze. Zauważono również, że osoby te uzyskały wyższe wyniki w testach podatności na uzależnienia i zachowania obsesyjno-kompulsywne

Wykorzystywanie nieletnich i niewolnicza praca dzieci

Skala wykorzystania nieletnich w Wielkiej Brytanii przez świat przestępczy jest najwyższa od epoki wiktoriańskiej. Ofiarami gangów są często młodzi ludzie, którzy nie radzą sobie z systemem edukacji, a nawet są z niego wykluczeni ze względów dyscyplinarny, ponieważ ocenia się ich jako osoby sprawiające kłopoty. Według oficjalnych danych liczba Brytyjczyków zidentyfikowanych jako ofiary współczesnego niewolnictwa w Wielkiej Brytanii wzrosła o 72% w ciągu ostatniego roku, a liczba zgłoszeń dzieci jako ofiar współczesnego niewolnictwa wzrosła osiem razy w ciągu ostatnich czterech lat. Najczęściej nastolatki są wykorzystywane seksualnie, jako siła robocza, przy kradzieżach oraz w biznesie narkotykowym jako dealerzy środków odurzających. Nieletni bywają często zatrudniani przez gangi, które przewożą narkotyki z obszarów miejskich na wieś. Obecnie policja prowadzi 1739 dochodzeń w sprawach dzieci i dorosłych, będących ofiarami współczesnego niewolnictwa. W styczniu 2016 r. było to zaledwie 180 dochodzeń.

W Demokratycznej Republice Konga dziesiątki tysięcy dzieci pracuje bez odpowiedniej odzieży ochronnej w kopalniach przy wydobyciu toksycznego kobaltu, używanego do produkcji baterii litowych w samochodach elektrycznych, telefonach i komputerach. Ponad 60% kobaltu pochodzi właśnie z Demokratycznej Republiki Konga, jednego z najbiedniejszych i najbardziej niestabilnych państw na świecie. Wydobycie tego metalu wiąże się z łamaniem praw człowieka, korupcją, niszczeniem środowiska i pracą dzieci, które skarżą się na maltretowanie fizyczne i molestowanie seksualne. Organizacja non profit International Rights Advocates, w imieniu rodzin poszkodowanych, wniosła do sądu w Waszyngtonie pozew przeciwko największym firmom technologicznym na świecie Apple, Google, Dell, Microsoft i Tesla. Miały one wspierać i zachęcać do działania firmy wydobywcze, które czerpały zyski z przymusowej pracy dzieci w niebezpiecznych warunkach, co doprowadziło do ​​śmierci i poważnych obrażeń nieletnich pracowników.

Kobiety, które studiują Talmud

Na wiejskich terenach Afryki Zachodniej kobiety opuszczone przez mężów i synów, którzy wyemigrowali do Europy, łamią przyjęte zasady, ponieważ zarabiają pieniądze, prowadzą gospodarstwa i sklepiki z lokalnymi produktami. W miejscowości Koutia w Senegalu 200 mężczyzn z 95 gospodarstw domowych, prawie wszyscy z tego samego pokolenia, wyemigrowało do Europy. Wielu z nich było jedynymi żywicielami rodziny. W Magali żony migrantów wspólnie pracują, dzielą się plonami, pożyczają sobie pieniądze i zatrudniają mężczyzn do pracy w polu. 

Studiowanie Talmudu Babilońskiego było praktykowane głównie przez mężczyzn, jednak teraz coraz częściej poświęcają się temu również panie. Talmud często uważano za „zbyt trudny i mniej odpowiedni dla kobiet” niż inne źródła wiedzy. Księga przedstawia kobiety jako własność męża, opisuje m.in. zagadnienia kobiecej fizjologii i anatomii oraz prawa związane z czystością rodziny. Daf Yomi, cykl czytania tej jednej z podstawowych ksiąg judaizmu, trwa siedem i pół roku – zgodnie z zasadą jednej kartki dziennie. Obecnie technologia i media społecznościowe sprawiły, że Daf Yomi jest dostępne np. w formie podcastu i coraz więcej kobiet zgłębia jego zawartość, dbając w ten sposób o kultywowanie tradycji narodu żydowskiego.

Na 113 reżyserów 100 najlepszych filmów 2019 r. 12 było kobietami. To ponad dwa razy więcej niż w 2018 r. i zarazem najwyższa liczba od ponad dekady. Ponadto 15% reżyserów wszystkich filmów nakręconych przez duże studia filmowe w 2019 r. jest kobietami. Badacze z Annenberg Inclusion Initiative na Uniwersytecie Południowej Kalifornii ustalili również, że średnio 4,8% reżyserów 1300 najlepszych filmów z lat 20072019 to były kobiety. Natomiast według Celluloid Ceiling Report przygotowanego przez dr Marthę Lauzen z Uniwersytetu Stanowego San Diego kobiety stanowiły 14% reżyserów 500 najlepszych produkcji 2019 r., a przy prawie jednej trzeciej z nich pracowała co najwyżej jedna kobieta jako reżyserka, scenografka, montażystka, operatorka czy producentka wykonawcza. To czterokrotnie rzadziej niż w wypadku mężczyzn.

Osobliwe zjawiska pogodowe w Australii

Naukowcy z Politechniki Federalnej w Zurychu wykorzystali modele klimatyczne i techniki uczenia statystycznego, opracowując metodę, która identyfikuje tzw. odciski palców zmian klimatu w codziennych obserwacjach pogodowych. Znaleźli dzięki temu dowody na globalne ocieplenie w każdym dniu od końca marca 2012 r. Odciski palców zmian klimatu znaleziono w globalnych średnich temperaturach dziennych, które zostały obliczone na podstawie pomiarów zebranych w lokalizacjach na całym świecie. Naukowcy twierdzą, że ich model może pomóc w wyjaśnieniu występowania anormalnych regionalnych zdarzeń pogodowych i pomóc w badaniu długoterminowych zmian klimatu.

Pożary niszczące Australię wytwarzają tyle ciepła, że ​​tworzą własne systemy pogodowe, w tym suche burze i ogniowe tornada. Warunki pogodowe są wynikiem powstawania chmur typu cumulonimbus flammagenitus, znanych także jako chmury pyrocumulonimbus. Powstają, gdy wilgotne powietrze przy powierzchni gruntu zostaje tak bardzo ogrzane, że tworzy silny prąd konwekcyjny, który podnosi je i cząsteczki pyłu powyżej poziomu kondensacji. Powstają wtedy pyrocumulonimbusy: mieszanka pary wodnej, dymu i popiołu. W wyższych partiach atmosfery cząsteczki powietrza ulegają gwałtownemu schłodzeniu, a podczas ich zderzeń powstają ładunki elektryczne. Unoszące się powietrze powoduje również intensywny efekt kominowy, który zasysa tyle powietrza, że ​​powstają silne wiatry. Ogień nabiera wtedy jeszcze więcej mocy i rozprzestrzenia się szybciej.

W zachodniej Norwegii na początku stycznia 2020 r. pojawiła się niespotykana fala ciepła. Najwyższą temperaturę wynoszącą 19°C (ponad 25°C powyżej średniej miesięcznej) odnotowano w miejscowości Sunndalsøra. To najwyższa temperatura zmierzona w styczniu w Norwegii oraz zimą (od grudnia do lutego) w Skandynawii od czasu rozpoczęcia pomiarów. Główną przyczyną rekordowych temperatur w Sunndalsøra jest ciepły wiatr fenowy, występujący po zawietrznej stronie pasm górskich.

Szansa na zatrzymanie gruźlicy

Dziewięć na 10 makaków królewskich, którym wstrzyknięto szczepionkę przeciwko gruźlicy bezpośrednio do krwiobiegu, uzyskało wysoką ochronę przed infekcją bakteryjną. Naukowcy podkreślają, że zanim metoda będzie mogła być zastosowana u ludzi, konieczne są dalsze badania, aby zapewnić bezpieczeństwo i praktyczność jej użycia. Dożylne podanie szczepionki wymaga większych umiejętności i zwiększa ryzyko infekcji. Szczepionka BCG, opracowana we Francji przez Alberta Calmette’a i Camille’a Guérina, wprowadzona w 1921 r., jest podawana niemowlętom podskórnie. Nie działa przeciwko gruźlicy atakującej płuca, która jest główną przyczyną zgonów. Gruźlica zabija więcej ludzi na całym świecie niż jakakolwiek inna choroba zakaźna 1,5 mln osób tylko w 2018 r.

W Hondurasie wystąpił najpoważniejszy wybuch epidemii dengi od 50 lat i jeden z najpoważniejszych w Ameryce Środkowej podczas którego zmarło ponad 400 osób, a chorobę stwierdzono u ponad 107 tys. ludzi (dane z 2019 r.). Przyczyny epidemii to zmiany klimatyczne (zwiększony zasięg komarów przenoszących wirusa dengi), brak reakcji władz, kryzys w osłabionej cięciami budżetowymi i korupcją służbie zdrowia i niestabilna sytuacja społeczno-polityczna w kraju. Ponadto gangi uniemożliwiły lekarzom wejście do niektórych dzielnic, pogarszając w ten sposób sytuację chorych.

Władze wszczęły dochodzenie w sprawie wirusowego zapalenia płuc nieznanego pochodzenia, na które zachorowały dziesiątki osób w Wuhan, w środkowych Chinach. Jak dotąd stwierdzono 59 przypadków infekcji. Wstępne ustalenia nie wykazały dowodów na rozprzestrzenianie się wirusa z człowieka na człowieka oraz brak przypadków zachorowań wśród pracowników służby zdrowia. Władze Wuhanu wykluczyły grypę, ptasią grypę, adenowirusy, bliskowschodni zespół oddechowy (MERS) lub SARS jako przyczyny wybuchu epidemii.

Jak posadzić miliard drzew?

Kanadyjscy naukowcy mają zamiar posadzić za pomocą dronów miliard drzew do 2028 r. Opracowali technologię, dzięki której można wybrać takie obszary do sadzenia drzew, na których będą one pochłaniać najwięcej dwutlenku węgla. Planowana gęstość to 2 tys. drzew na hektar. Jeden operator dronów może posadzić 100 tys. pojemników z nasionami dziennie. Każda torebka zawiera trzy kiełkujące nasiona, rośliny i grzyby wspierające wzrost drzewa, nawozy i inne, nieujawnione składniki. Według badaczy ich metody są 10 razy szybsze i o 20% tańsze niż zwyczajne techniki sadzenia drzew.

Nowoczesne lotniska oferują podróżnym terminale z wodospadami, leśnymi dolinami, ogrodami i parkami (np. port lotniczy Singapur Changi). Proponują takie warunki, jakie trudno spotkać w przyrodzie. Projektanci dążą do tego, aby podróż samolotem była wyjątkowym doświadczeniem, także dzięki wizycie w centrum handlowym czy parku rozrywki. Nowoczesne porty lotnicze gromadzą energię słoneczną, pozyskują wodę deszczową, wykorzystują światło dzienne, naturalną wentylację i recykling wody. Jednak budowa nowych lotnisk to również wysokie koszty ludzkie i środowiskowe. Na przykład przy budowie nowego lotniska w Stambule zginęło co najmniej 27 osób, ścięto setki tysięcy lub nawet miliony drzew i zniszczono cenne ekologicznie mokradła.

1 stycznia 2020 r. Barcelona otworzyła strefę niskiej emisji. Właściciele samochodów, motocykli i skuterów benzynowych wyprodukowanych przed 2000 r. oraz samochodów z silnikiem diesla wyprodukowanych przed 2006 r. nie mogą wjeżdżać do aglomeracji oraz czterech miast satelickich. Strefa ma 95 km kw. Władze miasta liczą, że zanieczyszczenie powietrza spadnie o 20% w ciągu czterech lat, a liczba samochodów o 125 tys. w ciągu trzech lat. To uzupełnienie tzw. systemu superbloków [kwartałów ulic], w których zabroniony jest ruch samochodowy. Obecnie istnieje sześć superbloków, ale miasto planuje stworzenie 503 podobnych.